İlk olarak Alevilik Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Yakup Yıldız programı takdim ederek mekân, insan ve inanç ilişkisi üzerine kısa bir konuşma yaptı. Ardından söz alan Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cenksu Üçer, Alevi geleneğinde adap ve erkân mekânlarını tarihsel, sosyolojik ve tasavvufi boyutlarıyla ele aldı.
Günümüzde cemevi olarak adlandırılan yapının geçmişte adap ve erkân boyutuyla tekke, zaviye ve dergâhların devamı niteliğinde olduğunu belirten Üçer, tesmiyenin mahiyeti değiştirmeyeceğini ifade etti.
Tokat örneği üzerinden Alevi topluluklarının yapısını değerlendiren Prof. Dr. Üçer, kaynakların Tokat’taki Alevi grupları Bektaşiler, Keçeci Babalar, Sıraçlar ve Kızılbaşlar olmak üzere dört ana başlık altında tanımladıklarını aktardı.
Alevi geleneğinde ocak yapılanmasının temel bir unsur olduğunu vurgulayan Üçer, ana ocak ve alt ocak sisteminin dedeler tarafından sözlü kültür yoluyla aktarıldığını belirtti. Üçer, Hacı Bektaş, Dede Garkın, Baba Mansur ve Şücaeddin Veli gibi merkezlerin ana ocaklar olarak kabul edildiğini, her ocağın kendine özgü erkân ve tasavvur anlayışına sahip olduğunu ifade etti.
Söyleşide sözlü kültürün Alevi geleneğindeki önemine de değinen Üçer, sözlü kültürün yalnızca şiir, saz ya da deyişlerden ibaret olmadığını; varlığı algılama ve anlamlandırma biçimini kapsadığını belirtti.
Şehirleşme süreciyle birlikte erkân mekânlarının dönüşüme uğradığına dikkat çeken Üçer, tekke ve zaviyelerin kapatılmasının ardından erkânın uzun süre dernek salonlarında yürütüldüğünü aktardı. 1990’lı yıllarla birlikte kimlik politikalarının etkisiyle “Alevilik” kavramının üst kimlik olarak öne çıktığını ve bu süreçte cemevi kavramının ortaya çıktığını belirtti. Üçer, Cemevlerinin, şehir ortamında erkânın yanı sıra sosyal, kültürel ve dayanışma faaliyetlerinin yürütüldüğü kurumsal mekânlar hâline geldiğini söyleyerek sözlerini tamamladı.
